تقریباً هر دانشگاه و سفارتی در اروپا ترجمه رسمی مدارک تحصیلی شما را می‌خواهد و بسیاری هم تأیید (لگالایز) آن را. این مرحله معمولاً چند هفته طول میکشد و اشتباه در ترتیب کارها می‌تواند وقت و هزینه زیادی هدر دهد. در این راهنما مسیر کلی ترجمه و تأیید مدارک در ایران را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم.
اول بدانید: ایران عضو کنوانسیون آپوستیل نیست
در بسیاری از کشورها مدارک با یک مهر «آپوستیل» برای استفاده در خارج معتبر می‌شوند. اما ایران عضو کنوانسیون آپوستیل لاهه نیست؛ بنابراین برای مدارک ایرانی معمولاً باید مسیر «تأیید کنسولی» (Legalisation) طی شود: تأیید مراجع داخلی و سپس در صورت نیاز، تأیید سفارت کشور مقصد.
مراحل کلی، به ترتیب
- تأییدیه تحصیلی: مدارک تحصیلی باید ابتدا توسط مرجع صادرکننده تأیید شوند؛ برای مدارک دبیرستان آموزش و پرورش و برای مدارک دانشگاهی، مراجع مربوط (وزارت علوم یا وزارت بهداشت) بسته به نوع دانشگاه.
- ترجمه رسمی: مدارک توسط یک دارالترجمه رسمی و مترجم رسمی قوه قضاییه ترجمه می‌شوند.
- تأیید دادگستری: ترجمه رسمی به تأیید اداره امور مترجمین قوه قضاییه (دادگستری) می‌رسد.
- تأیید وزارت امور خارجه: سپس مهر وزارت امور خارجه ایران زده می‌شود.
- تأیید سفارت کشور مقصد (در صورت نیاز): برخی کشورها یا دانشگاهها تأیید سفارت خود در تهران را هم میخواهند.
جزئیات و ترتیب دقیق ممکن است بسته به نوع مدرک و الزامات کشور مقصد متفاوت باشد. معمولاً دارالترجمه‌های رسمی مراحل دادگستری و وزارت خارجه را هم انجام می‌دهند؛ این را از قبل بپرسید.
کدام مدارک را ترجمه کنیم؟
- دیپلم و ریزنمرات سه سال آخر (و پیش‌دانشگاهی در صورت وجود)
- مدرک و ریزنمرات کارشناسی برای ارشد
- شناسنامه، در صورت درخواست
- گواهی اشتغال یا سوابق کاری، برای برخی برنامه‌ها
- گردش حساب و مدارک حامی مالی، اگر سفارت ترجمه بخواهد
به چه زبانی ترجمه کنیم؟
معمولاً به انگلیسی یا زبان کشور مقصد. برخی کشورها مثل آلمان ممکن است ترجمه آلمانی یا انگلیسی را بپذیرند، اما بعضی ادارات ترجمه به زبان محلی را ترجیح می‌دهند. قبل از ترجمه، از دانشگاه و سفارت بپرسید چه زبانی و چه نوع تأییدی لازم است.
زمان و هزینه
کل فرایند بسته به سرعت تأییدیه تحصیلی و صفها می‌تواند چند هفته طول بکشد. هزینه ترجمه بر اساس تعرفه رسمی ترجمه و تعداد صفحات و تأییدها محاسبه می‌شود. به همین دلیل بهتر است این مرحله را ۹ تا ۱۲ ماه قبل از شروع ترم شروع کنید.
نکات مهم
- املای نام انگلیسی را در همه ترجمه‌ها دقیقاً مطابق پاسپورت بخواهید.
- از هر ترجمه تأییدشده چند نسخه بگیرید؛ دانشگاه و سفارت ممکن است هرکدام نسخه جدا بخواهند.
- اصل مدارک را به هیچ واسطه‌ای برای نگهداری ندهید.
- اگر بعداً به مدرک جدیدی نیاز شد، دوباره همین مسیر لازم است؛ پس از ابتدا همه مدارک لازم را با هم ترجمه کنید.
سؤالات متداول
آیا ایران آپوستیل دارد؟
نه. ایران عضو کنوانسیون آپوستیل نیست و مدارک معمولاً از مسیر تأیید دادگستری، وزارت خارجه و در صورت نیاز سفارت کشور مقصد تأیید می‌شوند.
ترجمه و تأیید مدارک چقدر طول میکشد؟
بسته به تأییدیه تحصیلی و صفها، معمولاً چند هفته. زود شروع کنید.
آیا همه دانشگاهها تأیید سفارت میخواهند؟
نه. بعضی فقط ترجمه رسمی میخواهند و بعضی تأیید وزارت خارجه و سفارت هم. همیشه از دانشگاه بپرسید.
به چه زبانی ترجمه کنم؟
معمولاً انگلیسی یا زبان کشور مقصد؛ از دانشگاه و سفارت بپرسید.
منابع رسمی
آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵. قوانین و هزینه‌ها ممکن است تغییر کنند؛ قبل از تصمیم نهایی، منبع رسمی را دوباره بررسی کنید.